از دو يا سه عهدى كه نام و اثر آنها را در مآخذى ديگر به جز فهرست ابن نديم مىتوان يافت ، * يكى عهد شاپور به پسرش هرمزد است كه جهشيارى دو قطعه از آن را در كتاب الوزراء و الكتاب ، آورده و عامرى نيشابورى هم در بيست و هفت موضع از كتاب السعاده و الاسعاد فى السيرة الانسانية در مناسبتهاى مختلف به مطالب آن استناد كرده . * و ديگر عهد قباد به پسرش خسرو ( انوشروان ) است كه ابن طباطبا از تاريخ الدول الاسلامية مطالبى از آن را آورده . * و ديگر به احتمال قوى عهد خسرو پرويز است به پسرش قباد معروف به شيرويه كه ابن قتيبه در عيون الاخبار تكه‌هايى از آن را نقل كرده . و اينك به ترتيب تاريخى دربارهء هريك از آنها توضيحى خواهد آمد . عهد اردشير از دوران اردشير بابكان بنيادگذار پادشاهى ساسانيان به جز گفته‌ها و نوشته‌هاى پراكنده كه در كتابهاى تاريخى و ادبى قديم روايت شده سه اثر مستقل تا به امروز رسيده و در دسترسند . يكى كارنامهء اردشير ، ديگر عهد اردشير ، و سومى نامهء تنسر . كارنامهء اردشير به وسيلهء زبان پهلوى تا به امروز رسيده هرچند در قرنهاى نخستين اسلامى به عربى هم ترجمه شده بوده و به نام « الكارنامج » « 1 » يا « سيرة اردشير » خوانده مىشده و مورخان اسلامى هم از آن بهره برده‌اند و به گفته ابن نديم و ابان بن عبد الحميد لاحقى هم آن را با عنوان « سيرة اردشير » به شعر عربى درآورده بوده « 2 » ولى از آن ترجمهء عربى امروز چيزى در دست نيست . عهد اردشير و نامهء تنسر از خلال زبان عربى و منابع اسلامى به ما رسيده .

--> ( 1 ) . مسعودى ، مروج 1 / 289 « و لاردشير بن بابك كتاب يعرف بكتاب الكارنامج فيه ذكر اخباره و حروبه و مسيره فى الارض و سيره » . ( 2 ) . ابن نديم ، الفهرست ، ص 119 .